Inkthumaniteiten / Kinds of mankind in ink

Op vrijdag 29 januari worden de Inkthumaniteiten in het Theater aan het Vrijthof in Maastricht gepresenteerd. Als tentoonstelling. En als boekwerk. Door Guido Wevers, Culturele Duizendpoot met hoofdletters. Hij durfde zomaar de tekeningenreeks van 48 Inkthumaniteiten als installatiekunstwerk binnen de muren van zijn theater te halen.

Iedereen die dit leest is van harte uitgenodigd om de presentatie van expositie en boekwerkje mee te maken. Niemand hoeft bang te zijn voor langdradige toespraken, ingewikkelde beschouwingen, uitgebreide uitweidingen of zinloze formaliteiten. Want die zijn er niet. Wel een drankje natuurlijk. Dus wees welkom! Op vrijdag 29 januari, tussen 17 en 18 uur in het Theater aan het Vrijthof in Maastricht. Boven, op de eerste verdieping. Het boekje is dan natuurlijk ook beschikbaar voor de liefhebbers. Vooruit dan maar: met nummering en signatuurtje.

On friday, january 29, at 5 pm, my new series of 48 cartoons called Humanities in Ink will be presented by the Maastricht Theatre on Vrijthof square. Gathered as installation art, but beside this, as an artbook. It will be a bilingual edition (english/dutch) in which each of the 48 pen drawings exactly, and in the same small size as the original ones, will be reproduced. I would like to invite you, and everybody else who is curious about any Humanity in Ink, to attend the presentation. Of course, the brand new book will be available. Where? Here: Theater aan het Vrijthof, Vrijthof 47, Maastricht.

For any information, questions or whatever you like, please contact me!

Inkthumaniteiten - Kinds of mankind in ink

ofwel 48 gedragingen binnen de menselijke biotoop. Met zwarte inkt in lijnen, punten en woorden, tegen een achtergrond van helderwit papier op klein formaat. Dat is zo'n beetje de kern van deze tentoonstelling. Tentoonstelling? Is het dat wel? Er is toch maar één ding te zien in de zaal? En dat is toch een soort van object? Ik kan me de verwarring voorstellen. Exposities van tekeningen zijn meestal op een manier vormgegeven die de werken zo mooi mogelijk wil laten communiceren met de beschouwer. Zorgvuldig in een passepartout gestoken, achter glas in een fraaie lijst, op ooghoogte en subliem uitgelicht hangend op een in het oog springende plaats. Het Theater aan het Vrijthof in Maastricht wilde graag wat anders. “Avontuur!”, gaf directeur Guido Wevers me mee als leidraad. Oef. Avontuur, dan denk ik al snel aan toeters, bellen en ander lawaai. En het maken van herrie is eerlijk gezegd niet iets dat heel goed bij me past. Ik ben niet zo'n uitschreeuwerd. Daarom heb ik Guido's avontuurwens naar mijn eigen herkenningswereld proberen te vertalen.

Iedereen kent het fenomeen kijkdoos wel. Meestal uit eigen ervaring, uit je jeugd, toen je ze op school maakte. Een kijkdoos, een stukje belevingswereld, goedmoedig afgezonderd van de wijde wereld daarbuiten en daardoor veel beter in staat zijn verhaal aan je te vertellen.
Kijkdozen zijn per definitie introverte objecten. Je ziet niet aan de buitenkant wat zich binnen afspeelt. Net als een theater. De voorstelling speelt er zich in de zaal af. Niet aan de buitenkant, ondanks al die goedbedoelde banieren, vaandels en vlaggen aan de gevel.

Vanwege die aardige parallel heb ik de Inkthumaniteiten gevat in een experimentele kijkdoos-opstelling. Een kijkdoos die zich in vorm en verschijningsvorm thuis moet voelen in zijn hoogst theatrale omgeving, maar zonder ermee te versmelten. Als een verstild kamerconcert, waar het lawaai door de beschouwer zelf gemaakt wordt als hij de voorstelling van Inkthumaniteiten aan zich laat ontrollen. Want de beschouwer maakt of breekt het theater. En waarom niet? Een tentoonstelling van beeldende kunst is toch niets meer of minder dan een vorm van theater?

Inkthumaniteiten is te zien t/m 31 januari 2010, in een van de zalen op de eerste verdieping van het Generaalshuis, de oude voorbouw van het Theater aan het Vrijthof, Vrijthof 47 in Maastricht. Gratis toegankelijk tijdens de ruime openingsuren. Voor informatie daarover: zie de website van het theater.

En dan nog iets belangrijks: de Inkthumaniteiten leven na deze expositie voort in boekvorm! Het wordt een tweetalige editie, in het Nederlands en het Engels, uitgegeven bij Boekenplan in Maastricht. Op 29 januari, om 17.00 uur is de presentatie van de gedrukte Inkthumaniteiten. Voor meer info over het boekwerkje volgt nog een apart bericht.

Als geest en hand niet samengaan ontstaat er geen kunst

Ergens heb ik ooit gelezen dat die stelling van Leonardo da Vinci afkomstig is. Of het waar is? Ik weet het niet. Maar ik zou het me wel goed kunnen voorstellen. In ieder geval denk ik er ook zo over. Bovendien is Da Vinci mijn grootste voorbeeld. Redenen genoeg om deze stellige stelling als titel voor een boekwerk te lenen: Als geest en hand niet samengaan ontstaat er geen kunst; een voorstelling van 21 maquettes als kunstwerk. Ik heb het boek, eigenlijk meer een album, samengesteld in opdracht van Romaes Vastgoedontwikkeling bv in Maastricht. De laatste jaren heeft Romaes zich ontwikkeld tot een vaste opdrachtgever van mijn atelier. Uniek is de onbegrensde vrijheid waarmee ik maquettes, objecten en soms ook presentaties voor het bedrijf inhoud en vorm kan geven. Zo ook dit eindejaarsgeschenk voor de honderden relaties van Romaes. Met groot enthousiasme heb ik de inhoud verzameld, de teksten geschreven en een groot deel van de fotografie verzorgd. Marco van der Wal verzorgde een passende inleiding, Yvonne van den Heuvel redigeerde en corrigeerde de teksten, en de vormgevers en drukkers van MTB in Maastricht maakten van het geheel een buitengewoon mooi werkstukje.

Maarrrr..... het boek is niet verkrijgbaar in de boekhandel. Het was immers géén openbare uitgave maar een exclusief relatiecadeau. Wilt u er toch graag een in uw pronkboekenkast? Laat het me weten via een mailtje. Bij voldoende belangstelling wil ik graag onderzoeken of het mogelijk is om een tweede oplage te realiseren.

dr. Frago Stojkasjuk

Een wel heel wonderlijk geluidswerk: de opnieuw geïnterpreteerde, mondelinge versie van mijn bijdrage voor de reizende expositie Thirty Somethings (zie 3 van de 30 Somethings). Ik kroop ter gelegenheid van de Evening on Human Rights in AINSI, Maastricht, in de huid van dr. Frago Stojkasjuk van het Alexandr Loekasjenko Institute for the Implemantation of Human Rights in Minsk, Wit-Rusland. De dr. en zijn instituut zult u overigens vergeefs zoeken op internet. De voorstelling betrof immers een kunstwerk, een performance, om het maar eens in gangbare bewoordingen van de kunstwereld te melden.

Op de foto een beeld van dr. Stojkasjuk in het Instituut. Een opname van de performance staat op Youtube: www.youtube.com/ALIIHR/Stojkasjuk

Daer ane gedachte ich manege dach: Wé wale gedienen ende erbeiden mach, deme ergeit et wale te spoede

De langste titel ooit voor een tentoonstelling van mijn werk. Maar is het wel een titel? Eigenlijk niet. Net als in veel van mijn kleinere werken vormen de regels een deel van het werk zelf, in dit geval een installatie-expositie. Meestal bedenk ik de tekstdelen zelf. Maar Wé wale gedienen... vindt plaats in de sfeervolle 12e-eeuwse Gasthuiskapel in Borgloon. Tegenwoordig is het dè expositieruimte van Borgloon, maar acht eeuwen terug lag dat anders. Toen voelde de eerste dichter in de Nederlandse taal die bij naam bekend is zich er thuis. Maar Hendrik van Veldeke was zeer zeker ook thuis in Maastricht. Veldeke was een Europeaan bij uitstek. Je kunt hem eigenlijk geen Nederlander, Belg, Duitser of Limburger noemen. Het belang van Veldeke overstijgt dat soort kortzichtige etiketten op grootse wijze. Omdat ik het werk van Veldeke in hoge mate bewonder heb ik enkele regels uit zijn 850 jaar geleden geschreven Minneliederen geleend. Maar niet alleen daarom. Wé wale gedienen... behandelt in een installatie-tentoonstelling het begrip menselijke voortgang langs verbindingen, lijnen, figuurlijke en stoffelijke wegen. En dat thema kom je ook steeds tegen in de 'Minneliederen' van Veldeke.

De tentoonstelling loopt van 10 oktober t/m 8 november 2009. In de Gasthuiskapel, Grathempoort 3bis, 3840, Borgloon, België. Openingstijden: op afspraak, en in de weekeinden van 14 tot 18 uur. Toegang vrij. Vernissage op 11 oktober om 16.00 uur. Ik zal het project dan ook zelf toelichten. Ook u bent welkom!
Meer info: www.artborgloon.be, info@artborgloon.be of telefoon (+32) (0)12 673600

Uw bijdrage aan de kleine discussielucht

Waiting in the wings is een experiment, bedoeld voor open ogen en oren. Volgens de organisatoren van dit performancepark dat maar één weekeinde lang bestaat. Een bizarre verzameling geïmproviseerde geluids- en bewegingswerken en hun uitvoerders. Voor Waiting in the Wings bedacht ik de miniatuurinstallatie Uw bijdrage aan de kleine discussielucht. Daarin wordt de beschouwer één met de inhoud van de lepel die hij zelf vast kan nemen, om daarmee het spreekwoordelijke 'zand erover!' in praktijk te brengen.

Uw bijdrage aan de kleine discussielucht is te zien op de binnenplaats van 'Artspace Rondeel', Het Rondeel 2 in Maastricht. Op 2,3 en 4 oktober 2009, vanaf 18.00 uur. Meer info is te vinden op de website www.kasparkoenig.com.

Les oreilles du Peuple

Ofwel de oren van het volk. Het is een werk geïnspireerd op de Personnages à longues oreilles (personages met lange oren) uit het Carnaval der Dieren. Le Carnaval des Animaux is een compositie van de Franse componist Camille Saint-Saëns uit 1886.

Saint-Saëns beeldt in de compositie een aantal dieren uit. Het zijn de karakteristieke eigenschappen van de dieren die, een beetje satirisch maar soms ook zeer treffend, weergegeven worden. Ik heb me nooit aan de indruk kunnen onttrekken dat hij geen dieren maar mensen in zijn hoofd had, die hem inspireerden tijdens de compositie van het stuk. Een beetje als een fabel. Hoe het ook zij, de konijnenoren zijn gespitst en zien onhoorbaar verder dan het strakke kader. Ze accepteren dan ook zonder problemen nieuwe maatjes op hun vensterbank.

Les oreilles du peuple staat de komende tijd tentoongesteld aan de Ursulinenweg in Maastricht, vlakbij de kerk van Sint Pieter. Het werk is tijdens de uren van daglicht goed te zien.

Met dank aan Jenneke van der Weijden voor de duw in mijn rug om het te gaan maken, en Miets en Jo Morreau voor de gastvrijheid van hun tuin.

Saaibestrijding

En toen kwam de 19e eeuw. De rokende industriële wereld regeerde in het vervolg de vooruitgang. Maar er veranderde meer. De Westerse mannenwereld leek rond 1840 iets te zijn vergeten. Het was hun eigen kleurenrijkdom in de eeuwen daarvoor. Zijden kousen, kant, hakken, borduursels en andere decoratieve rijkdom werden verbannen naar de vrouwelijke helft van de bevolking en men hulde zich voortaan in grijs of zwart. In pak. Met boord, later met das. Altijd hetzelfde, op wat details na. En in 1870 hulde de man zich nog steeds in hetzelfde. En in 1900 hulde de man zich nog steeds in hetzelfde. En in 1950 ook. En in 2000 nog steeds. Enzovoort.

Enzovoort? Ik heb daar in elk geval geen zin in. Bovendien heb ik vanuit mijn fascinatie voor de manier waarop mensen met elkaar en hun leefomgeving omgaan, de saai geklede mannenwereld altijd met verbazing bezien. Waarom wil de één wat de ander draagt zonder zich af te vragen waarmee hij bezig is? Ik begrijp niet waarom een stropdas beschouwd wordt als normale mannenkleding. Of de strakke pakjes die wielrenners dragen. Of, omgekeerd, juist te denken dat het dragen van een rok of maillot raar of verwijfd is. Dus loop ik er over het algemeen wat kleurrijker bij dan de meeste van mijn mannelijke soortgenoten.

Binnen het bijzondere projekt Moving Art Maastricht laat ik daar nu wat van zien. In de oude brandweerkazerne aan de Capucijnenstraat in Maastricht. De wijze waarop mijn verzameling Saaibestrijding is ontstaan komt er ook aan de orde. In de 45 open kijkdoosjes.

maM spint web't Brandweer, Capucijnenstraat 21, Maastricht
Open vanaf 21 augustus tot 20 september, wo-do-vr van 12.30 tot 17.30 uur en tijdens de weekenden van 12.00 tot 22.00 uur.

Kunstkwartier 6211

Aan de Grote Gracht in het centrum van Maastricht is tot 1 januari 2010 het Kunstkwartier neergestreken. Het is een initiatief van buurtplatform Argus. Kunstkwartier 6211 moet zich ontwikkelen tot het culturele hart van de buurt. Op een spontane manier, en daar horen geen strak getrokken grenzen bij. Dus beslaat de naam de postcode van de hele Maastrichtse binnenstad.

Zelf exposeer ik er in een kleine deeltentoonstelling tien Liefdes, een hoeveelheid Uitschelders en 57 Lichtelijk Kleinstadse Cultuurtjes. De Tien Liefdes is een reeks van tien minimalistische miniaturen die met fotografie-, inkt- en collagetechnieken uiteenlopende aspecten laten zien van de oudste passie die de mens kent: de liefde. De Uitschelders zijn vanwege hun aggressieve aard ondergebracht in een antieke reiskoffer. De 57 Cultuurtjes waren eerder te zien op het Zomeravondenfestival 2008 in Maastricht (zie hier)als projectie. Maar nu dus de miniaturen zelf.

De deeltentoonstelling heb ik ingevoegd in de bestaande ruimte en aankleding. Met blauwe hapjes licht, met blauwe schoolinkt gekleurde houten lijsten, en friswit licht accentueer ik de verfrissende aanpak die gekozen is voor het concept van 6211 Kunstkwartier.

6211 Kunstkwartier, Grote Gracht, Maastricht. Open op normale winkeltijden, gratis natuurlijk! Voor wat achtergronden zie dit nieuwsflitsje van TV-Maastricht.

DoodLeven!

DoodLeven! is de titel van een installatie-achtig project dat ik coördineer en creëer in opdracht van de stad Maastricht. Onder de paraplu van de 'culturele biografie' Zicht op Maastricht wordt het een van de grootste en meest gecompliceerde werken die ik ooit onder handen had. Alles hangt met alles samen, van een lichtwerk op de Sint Servaasbasiliek tot de kleinste details in de binnenruimtes. Binnenkamers die zich als glazen theatrale ruimtes in de bekende 'Hoofdwacht' op het Vrijthof in Maastricht zullen manifesteren.

Te zien vanaf 18 april, tot en met 13 september 2009. Elke dag. De afbeeldingen bij dit bericht geven een snelle indruk van the making of... zoals dat zo aardig in het Engels heet. Het zijn de eerste beelden op het www van DoodLeven!

Meer info is over enige weken te vinden op www.zichtopmaastricht.nl.

Fragmenten uit de Verklaring over de Constructie van Menselijkheden

Het overkomt je niet zo vaak als kunstenaar dat je in de watten gelegd wordt. Maar wel bij Art27. Helemaal in de geest van het werk Fragmenten uit het Achtste, Tiende en Elfde Deel van de Verklaring over de Constructie van Menselijkheden laten de makers van de reizende tentoonstelling Thirty Somethings de vier onderdelen van mijn werk zien in een koude en lege gang. Deze merkwaardige, sfeervolle ruimte behoort bij de voormalige Dominicuskerk in Antwerpen. In de kerk zelf bevinden zich de andere werken van de tentoonstelling.

Thirty Somethings
van 28 maart t/m 12 april 2009
Kievitsnest / Ex-Dominicuskerk
Provinciestraat 112, Antwerpen
De expositie is elke dag open van 14 tot 19 uur, behalve op maandag en dinsdag. Op donderdag open tot 24 uur.

Men wees op voortgang der medicijnenden

In maart 2008 ontstond in het Belgische Borgloon de eerste versie van deze installatie. Met een ander textueel gedeelte vond de tweede versie een thuis in het dorp Borgharen bij Maastricht. De derde versie is een permanente. In de prachtige parkachtige tuin van de Koninklijke Apothekersvereniging van Antwerpen staat sinds een tweetal weken het werk Men wees op de voortgang der medicijnenden. Het is een werk geworden dat verhaalt over de toenemende medische mogelijkheden, de toenemende ouderdom der mensheid en de uiteindelijke winnaar: de natuur. In het werk in de vorm van een eerbiedwaardig oude lindenboom. Het is een werk dat wijst en verwijst, bijna letterlijk, want het textueel deel is opgevat als een aanwijsstok. Met handgreep uiteraard, anders is mijn werk niet te bevatten.

Het werk is te zien tijdens normale kantoortijden. Het KAVA-huis is dan vrij toegankelijk. Het gebouw ligt aan de Consciencestraat 41, 2018 Antwerpen. Voor informatie is het altijd mogelijk te bellen met 'huisbewaarders' Christiaan Ketele en Vera Engelen: 03-2801599 (vanuit Nederland 0032 3 2801599. Dat mag ook buiten de kantoortijden. Voor wat KAVA is, zie www.kava.be

Van Us Neske tot Grande Maison

Letters in de gebouwde omgeving. Ze vallen eigenlijk pas op als je ze niet begrijpt, als je de taal van een land niet spreekt of het schrift heel anders is dan je gewend bent. We zijn gewend aan allerhande aanduidingen in letters in de openbare ruimte. Toch is dat nog niet zo lang het geval. Vroeger waren de meeste mensen analfabeet en had het dus weinig zin om je erf af te sluiten met een bordje 'verboden toegang'. Een grommende hond was effectiever. Teksten op bouwwerken waren voorbehouden aan grafmonumenten of gedenkstenen, zaken die in het dagelijks leven geen allesbepalende rol speelden. De openbare ruimte functioneerde vooral mondeling, mensen communiceerden vooral door middel van het gesproken woord. Het veranderde heel langzaam in de loop van de zeventiende eeuw. De eerste gevelstenen deden hun intrede in het straatbeeld, daarop werd een huisnaam vermeld als een 'huisnummer'. Ook werd het bouwjaar van een bouwwerk steeds vaker op de buitenzijde aangebracht. Later, na 1800, toen het analfabetisme door beter onderwijs wat teruggedrongen was drongen de eerste woorden door in het straatbeeld: 'café' boven de deur van een drinkgelegenheid, huisnummers naast de voordeur.

We hebben ongeveer 70 bijzondere voorbeelden van letters in de gebouwde omgeving in een boek samengebracht. Van Us Nèske tot Grande Maison is een verslag van een bijzondere ontdekkingstocht. Vanuit thuisbasis Maastricht waaiert de tocht uit over de regio. Sittard, Heerlen maar ook bijvoorbeeld Sweikhuizen, Aubel en Luik. Het aanbod is onvoorstelbaar groot. De selectie is vooral gebaseerd op diversiteit in uitingsvormen en toepassingen, en het resultaat is een verzameling die uiteenloopt van grootse graffitikunst tot minuscule fabrieksplaatjes.

Van Us Nèske tot Grande Maison
Gonnie Meijer en Paul Tieman
uitgave van Boekenplan, Maastricht
ISBN 978 90 8666 073 5

Het boek is te bestellen bij elke boekhandel of rechtstreeks bij de uitgeverij: www.boekenplan.nl

Horizontalen&Verticalen

Monumentale bouwwerken staan nooit op zichzelf. Ze spelen een samenspel met hun omgeving. De Maastrichtse Sint Servaasbasiliek is ondenkbaar zonder het Vrijthof; cementfabriek Enci in dezelfde stad zou niet eens kunnen bestaan zonder de Sint Pietersberg. Zo heeft elk monument zijn eigen speciale betekenis in de omgeving waarin het staat. Soms wordt zo'n omgeving zelfs aangepast aan het bouwwerk. Zo kreeg de Markt zijn huidige vorm rond 1660, omdat architect Post het plein bedacht als omlijsting van het stadhuis. Zelfs bomen speelden een rol in zijn ontwerp.

In de beleving van een monumentaal gebouw zijn zichtlijnen vaak belangrijk. De weg van Tongeren naar Maastricht is een voorbeeld van zo'n zichtlijn of zicht-as. Aan beide einden van de weg heeft de reiziger zicht op een Onze-Lieve-Vrouwebasiliek. Dat is geen toeval. Veel van dit soort wegen werden rond 1800 bewust gericht op bakens in het stadslandschap.

Maastricht is rijk aan zichtlijnen. Spontaan ontstaan of bewust ontworpen. Over een twaalftal van die zichtlijnen gaat de tafelexpositie Horizontalen&Verticalen. We hebben gekozen voor een andere expositievorm dan gebruikelijk: collages in kleine kijkdozen. We vonden die eeuwenoude vorm de beste om de zichtlijnen hun eigen verhaal te laten vertellen, voor even losgemaakt uit het stadsgedruis. Het zijn een beetje nostalgisch ogende kijkdozen van golfkarton. Het materiaalgebruik roept bij onverwacht veel mensen jeugdherinneringen op.

Na een eerste weekeinde in september is Horizontalen&Verticalen nu voor langere tijd te zien bij het 'gemeenteloket', de plek waar elke inwoner van Maastricht af en toe moet zijn voor een paspoort, rijbewijs, vergunning, ontheffing en andere ambtelijk te regelen zaken. Maar mensen die alleen voor de expositie komen mogen er vast ook in. Ze hoeven dan zelfs geen nummertje te trekken.

Horizontalen&Verticalen
vanaf maandag 17 november 2008, Mosae Forum, Maastricht
openingstijden, routebeschrijving, enz:
zie www.maastricht.nl/maastricht/show/id=40921
en
http://www.maastricht.nl/maastricht/show/id=353638&

Saaibestrijding op het www

Internet is een geweldig medium. Vooral als je jezelf erop ontdekt:

http://mensrag.com/2008/10/29/read-it-rag-the-saaibestrijding-project/

Voor het Saaibestrijding-project zelf www.saaibestrijding.blogspot.com

Schouwburgwerk

Een heel speciale opdracht ontving ik afgelopen voorjaar van de Stadsschouwburg Sittard-Geleen: het illustreren van het jaarprogramma 2008-2009, en het uitwerken van een omslagontwerp. Op basis van de 'theaterreeks' tekeningen ontstonden er bijna veertig spotprenten over zowat alles wat zich afspeelt in een middelgrote schouwburg als die van Sittard. De prenten zijn in technisch opzicht helemaal gemaakt met het oog op een zo eenvoudig mogelijke verwerking door de drukker die 35000 van die brochures in korte tijd op papier moest zien te krijgen. Toen de brochure klaar was vond directeur Pierre Gorissen van de schouwburg het jammer om de tekeningen zomaar op te bergen en ze prijs te geven aan vergetelheid. Hij verzocht me ze te verwerken in een object of installatie die een permanente plek zou krijgen in de schouwburgfoyer. Zijn vraag leidde tot een samenwerking met textielkunstenaar Neta Amir, die een zevental miniatuurtheaters voorzag van de nodige gordijnen en podia. Daarop treden de spotprenten voor de beschouwer op. Elk op hun eigen manier en enigszins thematisch georganiseerd.

3 van de Thirty somethings

Eenieder heeft het recht om vrij deel te nemen aan het culturele leven van een gemeenschap, om te genieten van kunst...
Dit is een deel van Artikel 27 van de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens. Met hoofdletters, inderdaad. Art27, een organisatie met niet geheel toevallig deze naam, heeft een aantal kunstenaars uitgenodigd een eigenzinnige kijk te creëren op de artikelen uit de Verklaring. Ik heb de eer één van die kunstenaars te zijn die mogen deelnemen aan de reizende tentoonstelling Thirty Somethings.
Mijn bijdrage is een opbouwend-kritische. Geheel vrijwillig heb ik me opgeworpen als verdediger van Afgevallen Rechten: de artikelen uit de Verklaring die door geen enkele van de deelnemers werden verkozen als ondergrond voor een werk. Met die keuze wil ik het signaal afgeven dat de Verklaring geen grabbelton is waaruit nooit te pas en altijd te onpas een of ander mensenrecht afgezonderd kan worden. De politiek doet dit maar al te vaak; mensenrechten die 'even niet uit komen' worden weggemoffeld of verzwegen. Een kunstenaar of tentoonstellingsmaker die zich betrokken voelt bij de geest van de Verklaring moet naar mijn overtuiging niet in dezelfde valkuil stappen. De Verklaring is een geheel, alle woorden en artikelen zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden en moeten altijd in hun geheel worden beschouwd. Het selecteren van je 'favoriete artikel' is daarmee per definitie strijdig.

Er bleven een drietal artikelen achter in de grabbelton, nadat de andere deelnemers er hun favoriete artikel uitgehaald hadden. Het bleken niet de minste. De artikelen 8, 9 en 11 zijn juridisch getinte artikelen waaraan de mens rechten kan ontlenen indien andere rechten geschonden worden. Ze behoren tot de meest fundamentele. In mijn bijdrage tot de tentoonstelling heb ik ze echter niet inhoudelijk benaderd. Ik ben immers een kunstenaar, geen illustrator. De drie objecten, Fragmenten uit het Achtste, Tiende en Elfde Deel van de Verklaring over de Constructie van Menselijkheden, zijn onderling, en met alle andere Artikelen van de Universele Verklaring uitwisselbaar. Ik presenteer ze als laatst overgeblevenen van een reeks, die de hele Verklaring beslaat.

Bijzonder voor mijn werk is de grote rol die de fotografie in de objecten speelt. Hoewel ik heel veel werk met fotografie pas ik dit slechts sporadisch toe in objecten. Voor het eerst heb ik digitaal bewerkte afdrukken gebruikt. Inderdaad, van mijn eigen hand, letterlijk en figuurlijk.

De expositie Thirty Somethings is te zien in de lokalen van De Luchtballon, Kortstraat 19 in Heusden-Zolder (B). Van 1 tot en met 16 november 2008, telkens van 13.00 tot 18.00 uur. Toegang is uiteraard gratis, en er is voorzien in een gezellig café. Art27 heeft als gewoonlijk voorzien in een groot aantal nevenactiviteiten. Zie daartoe de website www.artikel27.be
Voor de enige echte Universele Verklaring van de Rechten van de Mens zie de website http://www.unhchr.ch/udhr/lang/dut.htm

Daniel Wolf van Dopff, enzovoort

Op 26 oktober 2008 is het historische fort Sint Pieter in Maastricht met groots feestvertoon overgedragen aan de vereniging Natuurmonumenten. Ik ontving de opdracht om voor deze gelegenheid een gedenkplaquette en een informatiepaneel te ontwerpen en maken. Beide panelen waren voorzien in de mortierkazemat van het fort, een half ondergronds gelegen ruimte die gebouwd is rond 1820. De kazemat is een pareltje onder de monumenten in Maastricht. De ruimte heeft een unieke vorm zonder rechte wanden en is overwelfd met een van de mooiste en subliem uitgevoerde baksteenconstructies die in Maastricht bestaan. Bovendien heeft de recente restauratie van het fort de ruimte gelukkig nauwelijks beschadigd. Dit in tegenstelling tot veel andere delen van het bouwwerk, die het dominante stempel van een architect met weinig gevoel voor detail en nog minder eerbied voor het waardevolle patina van de tijd moeten dragen. Alle reden om met een ingreep als het aanbrengen van plaquettes heel terughoudend te werk te gaan.

Dankzij het vertrouwen van de opdrachtgevers kon ik mijn wat gewaagde idee van twee zeer lichte en luchtige panelenreeksen uitvoeren. De reeksen kennen elk een beginpunt in de hardstenen 'kussenblokken' waarmee het metselwerk van de kazemat op bepaalde punten is geaccentueerd. De blokken zetten zich voort in het eerste paneeltje van de reeks. Daarna volgt telkens een steeds smaller paneel en een grotere tussenruimte. De steeds grotere tussenruimtes en kleiner wordende objecten zijn geïnspireerd op de functie van de ruimte. Er stonden mortieren opgesteld, een bepaald type kanon waarvan de kogelbaan met het oog kon worden gevolgd. De kogel werd afgeschoten, werd voor de 'volgers' steeds kleiner tot hij tenslotte uit het zicht verdween.

Het laatste paneeltje heeft een breedte van een vijftal centimeters. Dat paneeltje vormt het eigenlijke 'overdrachtsmonument'. Ik bedacht me later pas dat het waarschijnlijk de kleinste gedenkplaat is die ooit is onthuld door directeur Wams van Natuurmonumenten.
Op de foto's is te zien hoe de reeksen worden onthuld door Elsbeth Schouten van de Postcodeloterij (een belangrijke financier van de restauratie) en Teo Wams van Natuurmonumenten. Op een andere foto staat wethouder Wim Hazeu peinzend de paneeltjes te bestuderen. Iedereen was er over te spreken, al is het natuurlijk wennen dat ze niet lomp en groot zijn, maar klein en fijn. De belangrijkste beschouwers zijn uiteraard de militairen zelf, die vanuit hun levende historie gelukkig heel enthousiast waren over het resultaat.

De rechtlange zichtlijn van Petrus Regout

Iets ten noorden van Maastricht ligt buitenplaats Vaeshartelt. Grootindustrieel Petrus Regout (1801-1878) kocht Vaeshartelt in 1851. Het landgoed groeide in zijn bezit uit tot een enorme omvang. In Regouts laatste levensjaren bestond het uit een kasteel, een tweetal boerderijen, paradijselijke siertuinen vol kunstwerken, vijvers met uitbundige fonteinen, lange bomenlanen, en uitgestrekte bossen, landerijen en weilanden. Hoewel later weer een groot deel van het landgoed verloren ging is Vaeshartelt nog altijd van een indrukwekkende omvang. Het is tegenwoordig een gastvrij conferentieoord en een hotelaccomodatie van formaat.

Van de beherende organisatie kreeg ik in 2007 de opdracht om op een vrije manier in beeld te brengen hoe Vaeshartelt in de tijd van Regout oogde. Het resultaat is nu te zien, in de vorm van een wandreliëf met de titel 1878 / Petrus Regouts' rechtlange zichtlijn kromde krullend tot het heden. Het werkstuk geeft een beeld van Vaeshartelt in het kader van de visionaire, rechtlijnige en optimistische ideeën van Petrus Regout. Naast een figuratieve, en zo gedetailleerd mogelijke uitwerking van alle onderdelen van het landgoed heb ik in abstracte vormen een beeld van Regout in zijn laatste levensdagen geschetst. Zijn succesvolle rechtlijnigheid is zichtbaar als een zondagmiddagwandeling door de lange, rechte laan die het landgoed doorkruist. Regouts' levenswandeling komt tegen het bos tot een buiging voor de wetten van de natuur. Ook hij heeft niet het eeuwige, aardse leven. Zijn erfenis raakte al snel na zijn overlijden belast met verval. Vaeshartelt werd ontdaan van alle sierlijke uitbundigheid en Regouts goede naam raakte aangetast. Ik heb Petrus Regout zich daarom in het wandreliëf met een denkbeeldig-monumentale zonnewijzer terug laten trekken op een open plek in een van zijn bossen. Nadenkend wacht hij daar een toekomst af met een zonnig, onwrikbaar geloof in vooruitgang.

1878 / Petrus Regouts' rechtlange zichtlijn kromde krullend tot het heden is vanaf nu permanent tentoongesteld in Vaeshartelt zelf, in het 'Sterreplein'. Het relief is daar voor iedereen vrij te bezichtigen, van 's ochtends vroeg tot 's avonds laat. Neem wel een doosje tijd en een loep mee, want de details zijn klein.

De website van Vaeshartelt: www.vaeshartelt.nl